09/02/2010

Romatoid artrit

   http://64.143.176.9/library/healthguide/en-us/images/media/medical/hw/h9991226.jpg


Romatoid artrit teşhisi

Öncelikle doktorunuz, sizin şikayetlerinizi dinler ve daha sonra tam fizik muayene yapılır. Bu muayene sırasında sizin bildirdiğiniz şikayetleri göz önünde bulundurarak, vücutta şişlik, eklem hareketlerinde ortaya çıkan ağrı, romatoid nodüller, ateş yüksekliği gibi bulguları arayacaktır.

Bunların dışında bazı kan testleri istenebilir. Bunun için romatoid faktör (RF) denilen bir antikor aranır. Pozitif çıkması  romatoid artrit olduğunu tek başına göstermez ancak destekler. Hemoglobin değeri düşüklüğü ve iltihap anemisi görülebilir. Diğer iltihabi hastalıklardan ayırmak için de testler yapılabilir. Günümüzde Anti CCP de romatoid artrit tanısında RF testi ile birlikte oldukça değerli testlerdir. Ayrıca hastalık ilerledikçe röntgen filmlerinde eklemlerde meydana gelen hasar tanıyı desteklemek için önemlidir.


Romatoid artrit tedavisi

 Romatoid artrit tedavisinde hasta eğitimi çok önemlidir. Bu hastalar en çok, kalıcı bozukluklar ve sakat kalma endişesi taşır. Bu hastalara verilecek psikolojik destek çok önemlidir. Kişilere hastalığının her hastada aynı şekilde ve hızda ilerlemediğini, bazen  duraklamalar görülebildiğini  verilen ilaçlar ile hastalığın büyük oranda kontrol altına alınabildiğini anlatmak gerekmektedir.
Kesin iyileşme mümkün olmasa da uygun tedavilerle hastalığın ilerlemesinin yavaşlatıldığı, ciddi deformitenin önlenebildiği unutulmamalıdır.

Sadece ilaçla tedavi edilemez
Romatoid artrit için tek bir tedavi uygulaması yeterli değildir. Hastalığın tedavisinde her hasta ve dönem için değişebilen uygulamaların olabildiği hastalara anlatılmalıdır. Yani bu da şu demektir: Romatoid artrit sadece ilaçla tedavi edilemez.
Bu tedavi programlarının amacı hastalığın ilerlediği dönemde oluşan sorunlara karşı da tedbir alınmasıdır. Burada da önemli olan hastalarda kas gücünün ve eklemlerdeki hareket açıklığının korunmasına yönelik çalışmalardır.
Hastalarda ödemlerin oluşmasının engellenmesi, uygun beslenmenin sağlanması bu hastalıktan doğacak olan yan sorunların da düşünülerek hastanın genel durumunun korunmasıdır. Ayrıca hastalardaki eklem bozukluklarının düzeltilmesi ve sakat kalan hastaların rehabilitasyonu tedavinin öncelikleridir.
Romatoid artritli hastaların asıl şikâyetleri ağrıdır. Bu da eklem, kas ağrıları ve de tutukluk olarak kendini gösterir. Bunun için her tedavi programında ilk yapılacak uygulama ağrının giderilmesine çalışmaktır. Burada ilaçlar, fizik tedavi ve yük verilmeyen istirahat şekilleri ağrının giderilmesinde yapılması gerekenlerdir.
Ağrının giderilmesinde ağrı kesici ilaçlar ve anti - romatizmal ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların kullanımı mutlaka uzman hekimin kontrolunde yapılmalı, düzenli kan ve idrar tahlilleri ile hem hastalığın aktivite durumu hemde yan etkiler izlenmelidir.. 

Kortizon kullanırken dikkat!
Kortizon kullanımının bir çok yan etkisi olmasına karşın bazen kullanımı zaruri hale gelmektedir, çünkü aktif hastalığın vücudunuza vereceği zarar kortizonun vereceğinden çok daha fazladır. Bazen de zorunlu olarak kortizonlu ilaç uygulamaları yapılır. Kortizonlu ilaç uygulamalarında dikkat edilmesi gereken önemli hususlardan biriside hastada tuzsuz diyet ve şeker hastası ise kan şekeri takibi ve uygun diyet uygulamasıdır. 
Tansiyonu yüksek hastalarda, şeker hastalarında tetikleyici rolü olduğundan kortizon kullanırken çok dikkatli olunmalıdır. Yoksa bu uygulama istenmeyen sonuçlar doğurabilir. Ancak kortizon tedavisinin gerekli olduğu durumlarda da bilinçsiz bir şekilde sırf etraftan duyulduğu şekilde kortizon zarar veriyor diye tedaviyi peşinen red etmek doğru değildir. Bu konuda romatizmal hastalıklar konusunda uzmanlaşmış FTR ve romatoloji hekimlerinin bu konudaki görüşlerine göre davranmak uygun olur.

Fizik tedavinin önemi
Romatoid artritli hastaların tedavisinde en önemli uygulamalardan birisi de fizik tedavi ve rehabilitasyon programlarıdır. Bu programlar hastaların ağrı ve eklemlerindeki sertliklerinin giderilmesinde en ciddi uygulamalardan biridir. Ayrıca yapılacak uygun egzersizlerde eklem sertliklerinin ortadan kaldırılmasında ve eklem hareket açıklığının korunmasında kullanılan en iyi yöntemlerdir.

electrical stimulation on leg 

Romatoid artritin başlangıç safhalarında  istirahat çok önemlidir. Bazı hastalara kısa dönem yatak istirahatleri de verilebilir. İstirahat ve egzersizlerde hastayı rahatsız etmeyen dengeli programlar uygulanmalıdır.
Ödemli bir eklemin aşırı kullanımı ağrıya yol açsa da özellikle yük taşıyan eklemlerin uzun süreler hareketsiz kalması o bölge eklemlerinde tam kireçlenmelere sebep olabilir. 
Kum torbaları, ayak ve yatak tahtaları eklemleri uygun pozisyonda tutup sakatlığı önleyen tedbirlerdir. Burada egzersizler çok önemlidir. Çünkü bu hastalarda ağrıdan dolayı kas kullanılmadığı için kas atrofileri oluşur. Ve buna bağlı kas gücü kayıpları. Bunların da yerine konması gerekir.

Ayrıca kalıcı deformiteler gelişmiş hastalarda yardımcı cihaz ve ekipman kullanımı hastalara önerilebilir.

sketch of swan neck and boutonnier deformities in the hand pictured with cooresponding corrective orthoses   http://www.thewright-stuff.com/images/NeoPenXT03003aweb.JPG

picture of adaptive equipment 

Egzersizler zorlayıcı olmadan hastanın ağrısını artırmadan, çok dikkatli  yaptırılmalıdır. Bu hastalıkta daha ileri kullanılması gereken ilaçlar da vardır. Bu ilaçların riskleri çok fazladır. Eğer hastada sakatlık riski daha ön planda gidiyorsa bu yan etkileri fazla olan (toksik) ilaçlarda kullanılabilir. 
En az ilaçla çözümlenebilecek bir sorunu çok fazla ilaç kullanımıyla çözmeye kalkmak tedavide sakıncalı bir davranış biçimidir.

 Romatoid artrit kronik bir eklem hastalıktır. Eklemleri simetrik bir şekilde tutar. Zamanla eklemlere kalıcı hasarlar verir.  

Romatoid artrit kötü sonuçları olan ve hafife alınmaması gereken bir hastalıktır. Romatoid artritli kişilerin yaşam kaliteleri ciddi derecede düşer. En sık 35-50 yaşlarında, kadınlarda görülür.  

En çok hangi eklemleri tutar? 

Romatoid artrit en çok el bileği ve parmaklardaki küçük eklemleri simetrik bir tarzda tutar. Yani hem sağ hem sol el birlikte tutulurlar.  

En sık tutulan eklemler "proksimal interfalangeal eklemler"dir. - bir odaya girmek üzere kapıyı çalarken kapıya vurduğumuz eklem- Romatoid artrit de öncelikle bu eklemle kapımızı çalar. Etkilenen eklemler şişer, ağrır ve kızarır. Zamanla eklemlerde harabiyet başlar. El bileğinin şekli bozulur. Eklemlerin hareket aralığı giderek kısalır ve geri dönüşü olmayan bir şekilde elin fonksiyonları bozulur. El bileği ve parmaklar eski hareketlerini yapamaz hâle gelirler.